الكفاية فى هيئة العالم است و ظهير الدين مؤلف كفاية التعليم فى صناعة التنجيم . اين دو نام كمى به هم شبيه و باعث اشتباهند ، بروكلمان « 1 » و محمد شفيع لاهورى دو محقق بزرگ به جاى يكى دانستن مؤلف الكفاية و جهان دانش ، هر دو اثر مسعودى كفاية التعليم ( اثر ظهير الدين غزنوى ) را با جهان دانش ( ترجمهء الكفاية اثر مسعودى ) نوشتهء يك نفر شمرده‌اند . اين اشتباه را كتاب‌شناس انگليسى ، استورى تصحيح كرد . « 2 » چنين اشتباه‌ها و آميزش‌هايى را كه گاه علت جديد دارد - مثل مطالب نادرست مقدمه جهان دانش چاپى « 3 » - سعيد نفيسى « 4 » ، محمد اقبال « 5 » ذبيح إله صفا « 6 » ، محمد تقى دانش پژوه « 7 » ، آقا بزرگ تهرانى « 8 » و پس از ايشان عمدهء فهرست‌نويسان و مورخان يا در فهرست آثار مسعودى دچار اشتباه شدند « 9 » يا در شرح حال او . آنان گاه تا جائى پيش رفتند كه شخصيت او را انكار كردند « 10 » و گاه اين اشتباهات به جديدترين نوشته‌هاى ايرانيان و دانشمندان ديگر كشورهاى جهان راه يافته است . « 11 » بديهى است برخى چون زنده‌ياد

--> ( 1 ) . Storey Persian Lit . Vol . II Part I P . 46 - 47 . ( 2 ) . نگاه كنيد به يادداشت 1 همان صفحات . ( 3 ) . جهان دانش ، تهران 1315 . ( 4 ) . تاريخ نظم و نثر در ايران ، ج 1 ، ص . 125 ، در اينجا او را از دانشمندان قرن ششم ، ساكن بخارا ، استاد رضى الدين نيشابورى مؤلف الكفاية و ترجمهء آن جهان دانش ، رسالهء آثار علوى ، شرحى بر خطبهء غرّاء ابن سينا ، الهادى فى الفروع و المباحث و الشكوك ، دانسته و در جاى ديگر ( ص 152 ) او را مؤلف الكفاية در 634 تا 672 و ترجمهء آن جهان دانش ، يعنى از دانشمندان قرن هفتم شناخته است . ( 5 ) . راوندى ، راحة الصدور ، تهران : علمى 1333 تعليقات ص . 476 كه ضمن مطالب ديگر مسعودى را متوفى در سال 568 مىشمارد كه اساسا درست نيست و شايد با ظهير الدين غزنوى اشتباه كرده است . ( 6 ) . تاريخ ادبيات ايران ، ج 2 ، ص 313 و 952 . ( 7 ) . دو رساله در آثار علوى . ( 8 ) . موارد متعددى در الذريعه . ( 9 ) . براى ديدن عده‌اى از اين اشتباهات نگاه كنيد به : آل داود ، نامه فرهنگستان ، 6 ص . 115 . ( 10 ) . مثلا ابو القاسم قربانى در زندگىنامهء رياضىدانان دورهء اسلامى ، ص 277 به بعد . ( 11 ) . براى مثال در عده‌اى از فهرست‌هاى چاپ اتحاد شوروى در توصيف نسخ خطى كتابخانه‌هاى تاجيكستان ، مسكو و . . .